ارائه کننده: زهرا مهمدی کرتلایی
استاد راهنما: دکتر یحیی کوچ
استاد مشاور اول: دکتر قاسمعلی دیانتی تیلکی
استاد ناظر داخلی: دکتر سیدمحسن حسینی، دکتر ایمان اسلامی
استاد ناظر خارجی: دکتر محمدعلی بهمنیار، دکتر زینب جعفریان جلودار
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر مهدی عابدی
تاریخ: 1403/02/26
ساعت: 10
مکان: سالن اصلی کاخ

چکیده:
چرخه‌های بیوژئوشیمیایی کربن و نیتروژن، فرآیندهای پیچیده و مرتبط با محیط زیست هستند که در حفظ تعادل در اکوسیستم‌ها نقش بسیار مهمی دارند. یکی از عوامل مهم اثرگذار بر این چرخه‌ها، به‌ویژه در مناطق نیمه‌خشک که به شدت آسیب‌پذیر هستند و کمتر مورد مطالعه قرار گرفته‌اند، تأثیر انواع پوشش گیاهی است. بررسي اثر پوشش اراضي مختلف بر مشخصه­هاي خاک در راستاي مفهوم چرخه بيوژئوشيمي عناصر قرار دارد. با هدف مطالعه تأثیر تیپ‌های پوشش گیاهی مختلف بر مشخصه­هاي لاشبرگ و خاک، شش نوع پوشش گیاهی غالب شامل 1) Carpinus orientalis Miller.، 2) Crataegus melanocarpa M.B.، 3) Rhamnus pallasii Fisch. and C.A.Mey، 4) Agropyron longiaristatum Boiss، 5) Bromus tomentellus Bioss.، 6) Hordeum vulgare L. در منطقه کهنه‌لاشک کجور در شمال ایران انتخاب شدند. در این راستا، در سه دوره به فاصله یک سال (1397، 1399، 1401) 90 نمونه از لاشبرگ و خاک (30 × 30 × 10 سانتی‌متر) برای اندازه‌گیری مشخصه‌های فیزیکی و شیمیایی (در فصل تابستان) و 180 نمونه خاک برای اندازه‌گیری مشخصه‌های زیستی و بیوشیمیایی (در تابستان و پاییز) از مناطق مورد مطالعه برداشت و به آزمایشگاه منتقل شد. نتایج نشان داد که به دلیل حضور درصد بالایی از پوشش‌های چوبی از جمله لور با کیفیت بالای لاشبرگ در تیپ جنگلی لور، حاصلخیزی خاک این تیپ نسبت به سایر رویشگاه‌های مورد مطالعه 2 تا 3 برابر افزایش یافته است. علاوه بر این، ویژگی‌های زیستی خاک شامل جمعیت‌های مختلف کرم‌های خاکی، کنه، پادمان، نماتدها و پروتوزوئر در پاییز و جمعیت باکتری‌ها و قارچ‌ها در فصل تابستان در تیپ‌های لور و ولیک مقادیر بیشتری را نشان داد که می‌تواند ناشی از افزایش ورودی مواد آلی، ریزاقلیم مناسب خاک و افزایش عناصر غذایی باشد. همچنین به دلیل افزایش فعالیت میکروبی به خصوص در فصل تابستان که ناشی از افزایش حاصلخیزی خاک و کیفیت لاشبرگ می‎باشد، بالا رفتن میزان معدنی شدن نیتروژن در تیپ لور مشاهده شد. تحلیل داده‌ها نشان داد تغییرات در پوشش گیاهی بیشترین تأثیر را بر ویژگی‌های زیستی نسبت به سایر مشخصه‌های خاک داشته است. به‌طور کلی، یافته‌ها نشان می‌دهد که پوشش‌‌های گیاهی چوبی، اثرات برجسته‌ای در تغییرپذیری چرخه‌های بیوژئوشیمیایی کربن و نیتروژن دارند و استفاده از پوشش گیاهی چوبی (از جمله لور و ولیک) برای بهبود شرایط خاک و احیای منطقه تخریب شده در مناطق نیمه‌خشک پیشنهاد می‌شود.