پژوهشکده اقتصاد فعالیت در حوزه اقتصاد اسلامی را یکی از مهمترین وظایف و رویکردهای
خود میداند. این رویه از بدو فعالیت پژوهشکده اقتصاد و از اوایل دهه 1370 در دستور
کار قرار گرفته است. برگزاری همایشهای دوسالانه اقتصاد اسلامی، نشستهای سالانه متخصصان
اقتصاد اسلامی، برگزاری کارگاههای آموزشی و پژوهشی، انتشار متون اقتصاد اسلامی و ...
را می توان مهمترین اقدامات گروه پژوهشی اقتصاد اسلامی در حوزه اقتصاد اسلامی بهحساب
آورد. برنامهریزی، تصمیمگیری و مدیریت اقدامات در حوزه اقتصاد اسلامی، درگروه اقتصاد
اسلامی پژوهشکده انجام میشود که جدای از اعضای هیأتعلمی پژوهشکده که عضو گروه مذکور
هستند، این گروه از نقطه نظرات برخی از اعضاء هیأتعلمی دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه
و نیز برخی دانشگاههای دیگر نیز بهره میجوید. گروه اقتصاد ایران و توسعه با تمرکز بر تحولات اقتصاد ایران و رصد و پایش تحولات
توسعه ای کشور همزمان با اخذ مجوز فعایت از وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری در سال 1377
رسما فعالیت خود را آغاز کرد، اگر چه از بدو تاسیس فعالیت پژوهش در زمینه اقتصاد ایران
و تحولات توسعه ای کشور از اولویت های اصلی بود اما با اخذ مجوز رسمی این فعالیت¬ها
گسترده تر و قاعده مند تر گردید و بخش قابل توجهی از فعالیت های پژوهشی پژوهشکده در
زمینه انتشارات علمی، اجرای طرح های پژوهشی، تولید و چاپ مقالات علمی، برگزاری کارگاه
های آموزشی و ... به خود اختصاص داده. در طول بیش از سه دهه گذشته یکی از فعالترین
گروه های پژوهشی که با بهره گیری از ظرفیت اعضای هیات علمی پژوهشکده، گروه اقتصاد دانشگاه
و بهره مندی از توان علمی تعداد کثیری از اعضاء هیات علمی سایر دانشگاه ها منشاء خدمات
علمی و پژوهشی قابل توجهی بوده، گروه اقتصاد ایران و توسعه است. نیم نگاهی به تاریچه دانش اقتصاد حکایت از آن دارد که عمده اقدامات صورت گرفته در این حوزه بر پاسخگویی به این سئوال متمرکز بوده که: "چگونه میتوان داشتهها و منابع محدود در اختیار را به بهترین نحو به نیازهای و خواستههای نامحدود تخصیص داد"؟ زمانی عمده منابع و داشتههای در اختیار بشر به زمین و منابع طبیعی محدود میشد. اما به مرور زمان بر نقش محوری نهادههای سرمایه و نیروی کار نیز تاکید شد و متعاقبا بدلیل محدودیتهای کمّی موجود در این نهادهها، تلاش گردید کیفیت بهرهبرداری از این نهادهها ارتقاء یابد. بدین ترتیب مقوله تفکر و خلاقیت و بهطور کلی تاثیر عمل و دانش در حوزه اقتصاد هرچه بیشتر اهمیت یافت. به عبارت دیگر بشر به مرور زمان دریافت که از مجرای تحقیق و با استفاده از روشهای علمی میتواند تا حد زیادی بر محدودیتها کمّی موجود در نهادههای تولید فایق آید و به خلق ارزش افزوده جدید و یا ارتقاء بهرهمندی از عوامل تولید موجود بپردازد. در این چارچوب برخی از کشورها محوریت رشد اقتصادی خود را بر این موضوع بنا نهادند و مقولاتی چون نظام تحقیق و توسعه با ادبیاتی جدید و در قالبهایی همچون اقتصاد دانشبنیان یا اقتصاد دانایی محور نمود یافتند. با اقداماتی از این دست، رفته رفته نهاد علم به عنوان یک عامل تولید و یا عاملی جهت خلق ارزش افزوده و ایجاد مزیت نسبی در عرصه اقتصاد بینالمللی مطرح شد و بررسی ابعاد اقتصادی علم و پژوهش (مثلا در قالب تجاری سازی یافتههای علمی) بهعنوان موضوعی مستقل در دستور کار قرار گرفت. در این راستا همزمان با شناسایی سازوکارهای سیاستگذاری بهینه، نهادهای فعال در این حوزه (همچون دانشگاهها، پارکهای علم و فناوری و ...) و نحوه مدیریت آنها نیز در کانون توجهات قرار گرفت. نقش بخش کشاورزی در زمینه اشتغالزایی، تأمین محصولات راهبردی و امنیت غذایی برکسی پوشیده نیست. تنوع آب و هوایی از یک طرف و افزایش تقاضا برای انواع محصولات زراعی، دامی و آبزیان در ایران از طرف دیگر سبب شده بخش کشاورزی در برنامههای کلان توسعه کشور مورد تأکید قرار گیرد. سازگاری بخش کشاورزی با محیط زیست از دیگر دلایل توجه به بخش کشاورزی است. این گروه، در زمینه-های مختلف از جمله تجارت محصولات کشاورزی، تنظیم بازار، خرید تضمینی، قیمتگذاری، تولید و هزینه در زیربخشهای زراعت، جنگل داری، باغبانی، دامداری و پرورش ماهی و آبزیان، به پژوهش میپردازد. این گروه پژوهشی بر اساس موافقت قطعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با تشکیل پژوهشکده اقتصاد از سال 1377 فعال است. گروه برنامهریزی شهری و منطقهای پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس از سال 1378 در راستای توسعه فعالیتهای پژوهشی در زمینه توسعه شهری و منطقهای تشکیل شده است و تا کنون در این زمینه با دستگاههای برنامه ریزی و سیاستگذاری همکاری های گسترده ای داشته است. پژوهش های متعدد را برای این نهادها انجام داده و در سیاست گذاری و برنامهریزی علمی به آنها کمک کرده است. |
